Listy do A. - czyli przedstawienie bez antraktu

W gronie Waszej rodziny z pewnością znajdują się bliscy w bardzo dojrzałym wieku. Dla młodszych członków rodziny - babcia i dziadek. Dla tych nieco starszych - mama i tata. Czasami do naszego życia wkradają się momenty troski i zaniepokojenia. Ze zmartwieniem w oczach obserwujemy wolne tempo na spacerze, szwankowanie pamięci i nieposłuszeństwo zdrowia. Właśnie takie chwile pojawiały się w rodzinie Anielki coraz częściej. 

Najpierw wskoczymy do wehikułu czasu i cofniemy się o kilka lat. Znajdujemy się na wsi, w domu babci Tosi. To kobieta niezwykle żwawa i zabawna. Wiele dzieci może mianować ją swoją przyjaciółką. Między innymi dlatego została dyrektorką przedszkola. Kiedy wnuczka ją odwiedza, jeżdżą tam razem. Podczas długich podróży autobusem babcia wymyślała zagadki specjalnie dla Anielki. Często odwiedzały lodziarnię. Wybór starszej kobiety nigdy nie był zaskakujący - zawsze wygrywała śmietanka i wanilia. Babcia królowała także w kuchni. Żaden obiad nie smakował tak pysznie jak jej pierogi z jagodami. Nikt nie gardził także smakowitymi wypiekami. Natomiast wieczorne wspólne czytanie było dla Anielki jedną z najprzyjemniejszych chwil.

No dobrze, wyskoczmy już z tego wehikułu. Przenieśmy się do domu dziewczynki. Od niedługiego czasu mieszka tam również babcia Tosia. Anielka nie ma pojęcia, dlaczego. Z podsłyszanych jednym uchem rozmów wywnioskowała, że do babci przykleił się Pan A... Dziewczynka za żadne skarby nie potrafi zapamiętać jego nazwiska. Wie, że to właśnie on każe babci odgrywać długi spektakl. Pan A. jest reżyserem, a babcia dostała rolę pierwszoplanową. Przynajmniej tak sądzi Anielka. Obiecała sobie, że wespnie się na wyżyny swojej pomysłowości, aby Pan A. opuścił jej najlepszą przyjaciółkę. Chciała wrócić do wspólnych łamigłówek i pysznego gotowania.

Co robicie, gdy słyszycie hałas i nerwowe krzątanie się? Oczywiście wychodzicie zobaczyć, czemu Wasi domownicy zachowują się tak głośno. Anielka nie była wyjątkiem, również tak zrobiła. Jednak widok, który ujrzała, sprawił, że na kilka sekund przestała ufać swoim oczom. Mama wyciągała z lodówki buty. Babcia włożyła tam obuwie z szafek i wyjęła wszystkie produkty spożywcze. Anielka była pewna, że to sprawka Pana A. Przecież jej ukochana babcia Tosia nawet nie wpadłaby na taki pomysł! Przez niewidzialnego mężczyznę o strasznie ciężkim do zapamiętania nazwisku mama Anielki niezwykle często płakała, tłumacząc się, że dosłownie chwilkę temu przestała kroić cebulę.

Zmartwienie dziewczynki o babcię rosło z każdym dniem. Para ciekawości zaczęła wychodzić Anielce nawet uszami. Postanowiła porozmawiać o Panu A. ze swoją starszą siostrą Patrycją. Już chciała otworzyć drzwi do jej pokoju, jednak wewnętrzny głos zadał pytanie - co się teraz dzieje z hormonami Patrycji? Jeśli buzują jak szalone, lepiej jej teraz nie odwiedzać! Na szczęście okazało się, że hormony właśnie zasypiały, więc to idealny czas na siostrzaną rozmowę. Patrycja wytłumaczyła dziewczynce, że Pan A. jest nieuleczalną chorobą, przez którą pamięć płata babci nieprzyjemne figle. To dlatego kobieta mówi do Anielki "Marysia", a do Patrycji zwraca się "pani". Jednak dziewczynka uznała, że to nie może być prawdą.

Anielka nie mogła pogodzić się z tym, że ta straszna choroba zaatakowała akurat babcię Tosię. Kiedy dziadek wpadł do jej domu z wizytą, postanowiła zaprowadzić go do swojego pokoju i zaskoczyć salwą pytań. Ku jej rozpaczy, dziadek potwierdził to, co wcześniej mówiła Patrycja. Zaznaczył też, że mózg babci jest w nie najlepszym stanie, dlatego warto wspomagać go ćwiczeniami. Role się odwróciły - teraz Anielka wymyślała babci zagadki i czytała jej książki. Często układały wspólnie puzzle. Wyglądało to tak, że wnuczka szybciutko dopasowywała do siebie kolejne kawałki, natomiast babcia patrzyła na nią z podziwem w oczach.

Zdarzało się, że kiedy Anielka tworzyła kolejną bransoletkę z koralików, do pokoju wpraszał się gniew. Oczywiście był on spowodowany tym, że Pan A. kradł jej babcię. Dziewczynka postanowiła się z nim rozprawić. Obiecała, że nie będzie jadła czekolady, ale pod jednym warunkiem. Pan A. koniecznie musi się wyprowadzić! Mijał już drugi tydzień, a tak bardzo wyczekiwane zmiany nie nadchodziły. Jedyną zmianą było to, że Anielka nawet nie tknęła słodkości, przez co Patrycja zaczęła na nią patrzeć nieco podejrzliwym wzrokiem. Natomiast babcia zaczęła dziwnie spoglądać na mamę. Pamięć znowu zrobiła ją w bambuko i wymazała z głowy fakt, że ta osoba jest jej córką. Dlatego kobieta stwierdziła, że koniecznie trzeba się jej pozbyć za pomocą miotły. Ten moment zdecydowanie nie należał do najweselszych.

Pewnego dnia babcia Tosia postanowiła wybrać się na spacer. Problem tkwił w tym, że zapomniała poinformować o tym domowników. Kiedy mama Anielki spostrzegła, że w domu panuje pustka, poruszyła całym osiedlem i zadzwoniła pod odpowiednie numery. Gdy Anielka i Patrycja wróciły ze szkoły, także stały się detektywami. Wyruszyły na poszukiwanie. Po długiej wędrówce odnalazły babcię. Kiedy do niej podeszły, zostały zapytane, kim są oraz czy również się zgubiły. Serca dziewcząt uroniły łezki. Jednak postanowiły nie pokazywać swojego smutku. Zaprowadziły babcię do domu. Tam mama przywitała je - wszystkie trzy - gorącymi uściskami. Już zapomniała o tym, że starsza kobieta wsypała do cukiernicy sól i podlewała szafki zamiast roślin.

Jak zapewne zdążyliście się już zorientować, babcia Tosia nie odgrywała żadnej roli. Ukradła ją choroba o nazwie Alzheimer. Dopada ona najczęściej osoby starsze. Niestety wciąż nie można jej wyleczyć. Anielka, chcąc się jej pozbyć, pisała listy do Pana A. Każdego wieczora kładła je pod drzwiami babcinego pokoju. W ten sposób dawała także upust swoim nieprzyjemnym emocjom, które towarzyszyły jej praktycznie codziennie. Tak naprawdę Pan A. nie jest reżyserem. To Alois Alzheimer, czyli człowiek, który odkrył i opisał chorobę zapominania. Nie powinniśmy się na niego gniewać. Dzięki niemu naukowcy i lekarze wiedzą, nad jakim lekiem koniecznie muszą popracować.

Autorka książki "Listy do A." jest córką kobiety, której pamięć płata poważne figle. Jak taką chorobę może rozumieć dziecko? Przecież z niektórymi sytuacjami nie radzą sobie nawet dorośli. Dlatego tak trudno przychodzi im rozmowa. Czytając tę niezwykłą książkę myślałam o tym, co by się stało, gdyby na miejscu babci Tosi znalazłaby się moja babcia lub dziadek. Ciężko jest mi wyobrazić sobie trudności, z jakimi musielibyśmy mierzyć się każdego dnia. Kiedy w moich rękach znalazła się pozycja "Listy do A. Mieszka z nami Alzheimer", najpierw zwróciłam uwagę na cudowną okładkę. Zarówno za nią, jak i za ilustracje, odpowiedzialna jest Ewa Beniak-Haremska. Podobnie jak rysunki Joanny Concejo, przenoszą nas one do nostalgicznego świata, w którym obraz stoi na istotnym miejscu.

Przeczytajcie listy Anielki do Pana A. Może dziewczynka zrobi Wam bransoletkę na pocieszenie?

Tytuł - Listy do A. Mieszka z nami Alzheimer
Tekst - Anna Sakowicz
Ilustracje - Ewa Beniak-Haremska
Wydawnictwo Poradnia K, Warszawa, 2019

Odkrywca - czyli dżungla przygód

Czy zetknęliście się z książkami, podczas czytania których nie wynurzacie nawet nosa z pokoju i z niecierpliwością śledzicie wzrokiem dalsze losy bohaterów? Książkami, których wartka akcja wsysa nas do swojego świata? Z pewnością należy do nich "Odkrywca" Katherine Rundell.

Przenieśmy się do wspomnianego świata wartkich akcji. Samolot. Pilot. Sześcioro dzieci. Niby zwyczajny, spokojny lot nad dżunglą amazońską, a tu nagle... BACH! Pożar, panika. Pilot oraz dwoje dzieci stracili życie. Katastrofę przetrwało tylko czworo pasażerów. Fred, Con, Lila i Maks to ich imiona. Przybliżę Wam trochę tę czwórkę.
Fred jest chłopcem wprost zakochanym w słynnych odkrywcach i podróżnikach, takich jak Percy Fawcett, Christopher Maclaren czy też John Franklin. Sam marzy, aby nim zostać. Wydawałoby się, że Fred jest szczęśliwym dzieckiem, lecz brakuje mu czegoś bardzo istotnego. Brakuje mu miłości ojca. Con z początku jest dla nas osobą tajemniczą i kapryśną. Dopiero po przyznaniu się do okropnego kłamstwa poznajemy ją głębiej i dowiadujemy się, że tak naprawdę ma ona bardzo dobre serduszko. A skoro przeszliśmy do płci żeńskiej, teraz czas na Lilę. Lila to sprytna, zwinna dziewczyna. Ma ogromną wiedzę na temat przeróżnych gatunków zwierząt. Ma również brata, Maksa. Chłopiec jest najmłodszym bohaterem tej książki, ma dopiero pięć lat. Jego elementem charakterystycznym są smarki na całej twarzy. Maks, jak często sam powtarza, nie lubi się dzielić, ale lubi być obdarowywany.

Wróćmy do naszego wypadku. Po tym wydarzeniu, dzieci poznają się i zaczynają z sobą współpracować. Krokiem numer jeden jest oczywiście znalezienie bezpiecznego miejsca do spania. Znalezione! Tej nocy ich wielgachną sypialnią była spadzista polana. Co prawda nie było tam łóżek ani poduszek, ale lepsze to, niż nic. Mali bohaterowie długo nie mogli zasnąć. Cały czas rozmyślali o domach i rodzicach. Szanse na to, że odnajdą drogę powrotną były bardzo marne.

Nazajutrz wszyscy byli bardzo przejęci tym, co stało się w przeddzień. W sumie, nie ma w tym nic dziwnego. Nasza niewielka czeredka postanowiła poszukać nowego azylu. Nie szukali długo. Odnaleźli wspaniałą kryjówkę. Były nią kłody długości piętnastu stóp oparte o drzewo. Dzieci rozpoznały, że owe schronienie jest dziełem człowieka. I jak się później okazało, nie myliły się. Kiedy poczuły się 'w miarę' bezpiecznie (o ile można czuć się bezpiecznie w ogromnej amazońskiej dżungli), zaczęły myśleć o jedzeniu. Wszyscy nagle wsłuchali się w dźwięk swoich brzuchów. Tak, pasowałoby coś zjeść. Jak już wcześniej wspomniałam, Lila wspaniale zna się na zwierzętach, w tym owadach. Przypomniała sobie, że owady żywiące się strączkami kakaowca są jadalne. Popędziła do najbliższego kakaowca i wróciła z mnóstwem strączków. Później była tylko żmudna praca - rozłupywanie i odnajdywanie larw, czerwi. Gdy wszystkie z nich zostały już odnalezione, nadszedł czas na placuszki z larw. Dzieci rozpaliły ogień (kosztem przedmiotu bardzo cennego dla Freda, o którym dowiecie się czytając "Odkrywcę). Na rozgrzanym kamieniu usmażyły sobie placuszki. Cóż z tego, że smakowały jak gumka od ołówka. To było ich jedyne pożywienie.

Wszystkim zależało na tym, aby jak najszybciej wrócić do Manuas, a z Manuas - do domu. Tratwa okazała się na najszybszym (i tak właściwie jedynym) środkiem transportu, który mógł im pomóc. Och, tutaj to się działo! Ale zacznijmy należycie, od początku. Najpierw trzeba było zbudować tratwę. Do jej budowy najbardziej przyczynił się najsilniejszy z całej czwórki, Fred, co oczywiście nie oznacza, że inni mu nie pomagali. Tratwa została wykonana z drewna i mocnych lian. A po skończeniu budowy, nie zostało nic innego, jak wypróbowanie jej. Podczas wypróbowywania, dzieci dostrzegły w wodzie coś błyszczącego. Fred zanurkował, aby zobaczyć, co to. I wtedy nadeszło spotkanie z... najprawdziwszym węgorzem! Na całe szczęście, Fred zdołał mu umknąć i uniknąć niebezpiecznego starcia. Ale wynurzył się z błyszczącym przedmiotem. Była nim puszka po sardynkach. Było to kolejny dowód na to, że nie są w dżungli sami.

Gdy dzieci wróciły już do swojej kryjówki, uważnie przypatrzyły się puszce. Spostrzegły, iż pochodziła ona z Anglii. Snuły wyobrażenia - puszka może należeć do tej samej osoby, której własnością było ich schronienie. Wszystkich bardzo intrygowało to, kim jest tajemnicza osoba.

Jak już wiecie, Maks jest najmłodszym bohaterem książki. Najmłodszym i, mówiąc najłagodniej, najpoczciwszym. Dlatego nie zdziwiło mnie to, że chłopiec chciał podzielić się swoim pożywieniem - ananasem - z nieznajomym zwierzakiem (co tak naprawdę dobrze o nim świadczy). Kiedy Maks pokazał innym swojego nowego przyjaciela, tylko Lila zdołała rozpoznać w nim leniwca. Nadała mu imię Abacaxi, co po portugalsku oznacza 'ananas'. W skrócie - Baka. Od chwili nadania leniwcowi imienia, zwierzak stał się kumplem małych rozbitków.

Nie chcę zdradzać Wam zbyt wiele, więc ten akapit będzie już ostatnim dotyczącym treści książki. Nie zdradzę Wam, w jakich okolicznościach i kiedy, dzieci znajdują czerwoną puszkę po tytoniu. Jednak, ku ich zdziwieniu, nie znaleźli w niej spodziewanego proszku. Było tam coś o wiele bardziej wartościowego. Mapa! Mapa z dużym X. Żadne z nich nie miało pojęcia, co oznacza wymieniony znak, lecz mimo tego, postanowili wyruszyć w to miejsce! Oczywiście nie obyło się bez karkołomnych przygód.

"Odkrywca" to pozycja z zaskakującym zakończeniem. Na tyle zaskakującym, że po jego przeczytaniu przez kilka minut chodzimy z uniesionymi brwiami. Osoby, które śledzą mój blog, wiedzą, że nie napiszę, kim jest tytułowy odkrywca. Ale powtarzam to dla tych, którzy dopiero co się ze mną poznali. Mam nadzieję, że sami dowiecie się, kim był i co robił tajemniczy podróżnik :)

Książka to w głównej mierze opowiada o przyjaźni, zaufaniu oraz szacunku. Fred, Con, Lila i Maks byli bardzo różnymi dziećmi. Każde z nich miało inny charakter. Ale mimo tego, zaufali sobie nawzajem i współpracowali. No właśnie, napisałam, że lektura opowiada o szacunku. Szacunku nie tylko do ludzi, ale także do natury. "Odkrywca" to również książka o tym, że naturę trzeba chronić. Chronić przed jej największymi, odwiecznymi wrogami. Wrogami, którzy mają nad nią znaczną przewagę. Zapewne domyślacie się, kim są.

Wszyscy wiemy, że zieleń jest bardzo ważnym kolorem. Kolorem, który znika coraz prędzej. Sami do tego doprowadzamy. Często dostajemy drugą szansę, mamy okazję się poprawić. Wyobraźmy sobie teraz, że dostaliśmy drugą szansą od natury. Zróbmy to - poprawmy się! Niech zieleni będzie coraz więcej!

Przyszła kolej na autorkę tekstu, Katherine Rundell. Tylko nieliczni potrafią wessać czytelników do swojego świata. Tej pani udało się to znakomicie! Połączyła bardzo ważny temat z refleksyjnymi przenośniami oraz wyśmienitym poczuciem humoru. A propos poczucia humoru, podam jeden przykład: "Maks musi umyć zęby. Tak mu cuchnie z buzi, że odstrasza ważki". No i jak tu nie czytać dalej?!

A Wy sięgnijcie po tę pozycję i zastanówcie się, czy liczy się dla Was zieleń! Fajnie byłoby wykorzystać 'drugą szansę' i coś dla niej zrobić.

Tytuł - Odkrywca
Tekst - Katherine Rundell
Ilustracje - Marzena Dobrowolska
Przekład - Paweł Łopatka
Wydawnictwo Poradnia K, Warszawa, 2018